- Biografie
- Vroege jaren
- Begin van onderzoek
- Toewijding aan elektromagnetisme
- Afgelopen jaren
- Experimenten
- Bijdragen
- Erkenningen
- Referenties
Hans Christian Ørsted (1777–1851) was een in Denemarken geboren natuurkundige en scheikundige, bekend omdat hij het eerste verband tussen elektrische stromen en magnetische velden had vastgesteld. Zijn experimentele studies inspireerden andere hedendaagse wetenschappers, zoals André-Marie Ampère en Michael Faraday, om bijdragen te ontwikkelen op het gebied van elektromagnetisme.
Hij ontdekte ook een organische chemische component van peper, piperine, een alkaloïde die vervolgens in sommige vormen van traditionele geneeskunde is gebruikt. Deze bevinding, samen met de bereiding van metallisch aluminium, geïsoleerd door elektrolyse, behoorde tot de belangrijkste bijdragen op chemisch gebied.

Hans Christian Ørsted. Bron: Christoffer Wilhelm Eckersberg
Als onderdeel van de herkenning werd de naam Oersted aangenomen om te verwijzen naar de fysieke eenheid van magnetische veldsterkte, met name in het centimeter-gram-seconde-systeem.
Biografie
Vroege jaren
Hans Christian Ørsted werd geboren in Rudkjobing, op het Deense eiland Langeland, op 14 augustus 1777. Hij was het eerste kind van Karen Hermandsen en Søren Christian, die apotheker was. Als kind ontwikkelde hij tijdens het werken met zijn vader een interesse in wetenschap en slaagde erin praktische kennis op te doen van de grondbeginselen van de scheikunde.
Zijn vroege opleiding was autodidact, net als die van zijn broer. In 1793 legden beiden de toelatingsexamens voor de Universiteit van Kopenhagen af en slaagden erin deze met onderscheiding te halen. Daar studeerde hij astronomie, natuurkunde, wiskunde, scheikunde en farmacie.
In 1796 werd Ørsted erkend voor zijn werk in de natuurkunde en het jaar daarop behaalde hij zijn diploma als apotheker met grote onderscheiding. Later, in 1799, behaalde hij de graad van doctor. Hij stond bekend om zijn proefschrift op basis van het werk van de filosoof Immanuel Kant, van wie hij een gepassioneerd verdediger was, getiteld The Architectonics of Natural Metaphysics.
Begin van onderzoek
In 1800 begon Ørsted de aard van elektriciteit te onderzoeken en zijn eerste elektrische experimenten uit te voeren terwijl hij de leiding had over een apotheek. Kort daarvoor had Alessandro Volta zijn uitvinding van de voltaïsche stapel verspreid, die inspiratie vormde voor verschillende geleerden, waaronder Ørsted.
Hij publiceerde enkele observaties over zuren en logen die door elektrische stroom worden opgewekt. Datzelfde jaar ontving hij een reisbeurs en een publieke beurs, waarmee hij de volgende drie jaar door Europa kon reizen en belangrijke wetenschappelijke locaties als Parijs of Berlijn kon bezoeken.
In Duitsland ontmoette hij de natuurkundige Johann Wilhelm Ritter, die beweerde dat er een verband bestond tussen elektriciteit en magnetisme. Ørsted erkende dat het idee volkomen logisch was, als rekening werd gehouden met Kants gedachte van de eenheid van de natuur. Vanaf dat moment begon hij zijn onderzoek in de natuurkunde, waarbij hij de nadruk legde op elektrische stromen en akoestiek.
In 1806 werd hij professor aan de universiteit van Kopenhagen, leidde hij een uitgebreid programma in natuurkunde en scheikunde en richtte hij ook nieuwe laboratoria op op de studentencampus. Datzelfde jaar nam hij William Christopher Zeise onder zijn hoede en gaf hem een positie als conferentieassistent.
In 1812 schreef hij een essay waarin hij voor het eerst ideeën ontwikkelde over het verband tussen magnetisme, elektriciteit en galvanisme. Met hulp van Marcel de Serres vertaalde hij het in het Frans en maakte het in 1819 in het Latijn bekend onder de titel Experimenta circa Efficaciam Conflictus Electrici in acum Magneticam.
In die jaren trouwde hij met Inger Birgitte Ballum, met wie hij drie zonen en vier dochters kreeg.
Toewijding aan elektromagnetisme
Het was in april 1820, tijdens de voorbereiding van een avondlezing, dat Ørsted merkte dat een kompasnaald afwijkt van het magnetische noorden toen de elektrische stroom in een batterij werd in- en uitgeschakeld.
Aanvankelijk dacht hij dat alle zijden van een kabel die een elektrische stroom voeren, net als licht en warmte een straling van magnetische effecten opwekten.
Ongeveer drie maanden later, na verder onderzoek, publiceerde hij andere bevindingen. Vervolgens liet hij zien hoe een elektrische stroom een cirkelvormig magnetisch veld produceert terwijl het door een draad stroomt.
Deze ontdekking leverde veel wetenschappelijk onderzoek op op het gebied van elektrodynamica. Bovendien kende de Franse Academie hem 3000 frank toe en de Royal Society of London kende hem de Copley Medal toe.
Vanaf 1824 was hij de oprichter van verschillende wetenschappelijke organisaties om kennis van de natuurwetenschappen te verspreiden, wat later het Deense Meteorologisch Instituut en het Deense Octrooi- en Merkenbureau werd.
Het jaar daarop leverde deze Deense natuurkundige weer een van zijn grote bijdragen aan de scheikunde. Het was voor het eerst de isolatie van aluminium door reductie van aluminiumchloride.
Ørsted richtte het College of Advanced Technology op, dat later in 1829 de Technische Universiteit van Denemarken (DTU) werd.
Afgelopen jaren
Ørsted beperkte zich niet tot wetenschappelijk onderzoek, hij had ook belangstelling voor de politiek van zijn tijd en voor literair schrijven.
In 1850 werd een nationaal jubileum gevierd ter ere van de 50-jarige relatie met de Universiteit van Kopenhagen. Gedurende deze tijd kreeg hij een verkoudheid die langzaam zijn gezondheid verslechterde.
Op 9 maart 1851 stierf Hans Christian Ørsted in Kopenhagen, maanden voor zijn 74ste verjaardag. Hij werd begraven op de begraafplaats van Assistens. Zijn openbare begrafenis werd bijgewoond door vooraanstaande persoonlijkheden uit de Deense hoofdstad, als een teken van respect en hoge waardering voor zijn bijdragen in het leven.
Hij wordt beschouwd als een van de grootste wetenschappelijke weldoeners van zijn tijd, maar hij leverde ook een grote bijdrage aan de grondwettelijke vrijheid die Denemarken later genoot.
Experimenten

Ørsted ontdekt elektromagnetisme in 1820. Bron: Illustrerad vetenskap 10/2011
Toen hij in 1820 het verband tussen elektriciteit en magnetisme probeerde aan te tonen, had hij onverwacht succes. Hij toonde empirisch aan dat een stroomgeleidende draad de magnetische naald van een kompas kan bewegen. Zo kan er interactie zijn tussen elektrische krachten enerzijds en magnetische krachten anderzijds, wat destijds revolutionair was.
Maanden later beschreef hij dit effect als volgt:
“Als de tegengestelde elektrische krachten zich in omstandigheden bevinden die weerstand bieden, zijn ze onderhevig aan een nieuwe vorm van actie, en in deze toestand werkt het zodanig op de magnetische naald dat de positieve elektriciteit het zuiden afstoot en de noordpool van het kompas aantrekt. ; en negatieve elektriciteit stoot het noorden af en trekt de zuidpool aan; maar de richting die de elektrische krachten in deze toestand volgen, is geen rechte lijn, maar een spiraal die van de linkerhand naar rechts draait ”.
Bijdragen
Zijn experiment leverde veel onderzoek op naar elektrodynamica in de hele wetenschappelijke gemeenschap. Het inspireerde vooral de Franse natuurkundige André-Marie Ampère om een unieke wiskundige formule te ontwikkelen om de magnetische krachten tussen stroomvoerende geleiders weer te geven.
Sommige historici beschouwen het als een belangrijke stap in de richting van een verenigd concept van energie en het was misschien wel een mijlpaal die de weg effende voor moderne telecommunicatie.
Nadat hij zijn theorie had verkondigd, ging hij verder met vele andere experimenten met betrekking tot de compressie van water, evenals van chemische aard. Onder hen slaagde hij erin het bestaan van het metaal aluminium in aluminiumoxide aan te tonen.
Ørsted was de eerste moderne denker die het gedachte-experiment expliciet beschreef en noemde. Het is een bron van de verbeelding waarin een reeks acties wordt voorgesteld die op een figuurlijke manier worden uitgevoerd. Het doel is om te begrijpen hoe een fenomeen werkt, zonder dat je ermee hoeft te experimenteren.
Deze Deense natuurkundige zette zich in voor het verspreiden van wetenschappelijke kennis, omdat zijn ideaal was dat ze voor alle klassen toegankelijk waren. Hiervoor schreef hij talloze wetenschappelijke artikelen en artikelen, zoals Aanden i Naturen (1845) en Natur-loeren's Mechanische Deel (1847). Hij bood ook cursussen en lezingen aan, zelfs aan vrouwen, in een tijd dat dat heel ongebruikelijk was.
Tot zijn meest prominente gepubliceerde werken behoren Videnskaben our Naturen's Almindelige Love (1811), Förste Indledning til den Almindelige Naturloere (1811), Experimenta circa Efficaciam Conflictus Electrici in acum Magneticam (1819).
Erkenningen
Zijn ontdekking in 1820 leverde hem de Copley-medaille van de Royal Society of England op, evenals de hoogste wiskundige prijs die het Instituut van Parijs schonk.
De eer ontbrak nooit aan zijn wetenschappelijke carrière. Hij was lid van het Franse Instituut, eeuwigdurende secretaris van de Royal Society of Sciences of Copenhagen, ridder van de Pruisische Orde van Verdienste, van het Franse Legioen van Eer en van de Deense Orde van de Dannebrog, en tevens staatsraad.
Oersted was de meeteenheid voor magnetische tegenzin die werd gehandhaafd tot 1978, toen het internationale systeem van eenheden besloot om het te veranderen en de Ampère / meter als officieel aan te nemen.
Ter ere van deze wetenschapper draagt de eerste Deense satelliet die in 1999 werd gelanceerd zijn achternaam.
Op dit moment ontvangen opmerkelijke onderzoekers twee medailles op naam van Ørsted. Een daarvan is de Oersted-medaille voor bijdragen aan het natuurkundeonderwijs, uitgereikt door de American Association of Physics Teachers. De andere, in Denemarken uitgegeven door de Society for the Diffusion of Natural Sciences, staat bekend als de HC Ørsted-medaille voor Deense wetenschappers.
Referenties
- Hans Christian Ørsted. (2017, 27 juli). New World Encyclopedia. Hersteld van org
- Wikipedia-bijdragers. (2019, 14 juli). Hans Christian Ørsted. In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Opgehaald van en.wikipedia.org
- Encyclopædia Britannica (2019, 10 augustus). Hans Christian Ørsted. Opgehaald van britannica.com
- NNDB (2019). Hans Christian Oersted. Opgehaald van nndb.com
- 'Oersted, Hans Christian.' Compleet woordenboek van wetenschappelijke biografie. Opgehaald van Encyclopedia.com
